Afrika is weer een beetje veiliger
De Ugandese regering en de rebellen van het Verzetsleger van de Heer (LRA) hebben zaterdag een bestand gesloten dat een einde moet maken aan een van de langdurigste oorlogen in Afrika. Volgens de bemiddelaars is het staakt-het-vuren een doorbraak in de onderhandelingen, die sinds 14 juli in het zuiden van Sudan worden gevoerd. Het staakt-het-vuren moet dinsdagochtend om 08.00 uur Nederlandse tijd ingaan. De partijen zullen vervolgens doorpraten over een duurzaam bestand. Uganda had tot dusver gezegd alleen een wapenstilstand te zullen accepteren als onderdeel van een volledig vredesakkoord. De rebellen kondigden al op 4 augustus een eenzijdig bestand af.
De rebellenleider van de LRA, Kony (zie foto hieronder), kwam kortgeleden voor het eerst opdagen bij het vredesoverleg. Hij hield zich tot dan toe schuil in de jungle van Noord-Congo. De LRA staat bekend om haar brute optreden. Ze heeft 25.000 kinderen ontvoerd en tot kindsoldaten en seksslaven gemaakt. De wreedheden zijn ongekend. Eén maatregel was het afsnijden van lippen, oren en schaamlippen. Kony en vier van zijn commandanten worden gezocht door het Internationaal Strafhof in Den Haag, dat hen verdenkt van oorlogsmisdaden. Uganda heeft de vijf echter amnestie aangeboden als zij het geweld laten varen. Een bekend duivels dilemma tussen een staakt-het-vuren/vrede enerzijds en een veroordeling van een enorme oorlogsmisdadiger anderszijds. President Museveni van Oeganda kiest Museveni kiest voor de politiek "makkelijke" weg, maar ik ben het met Human Rights Watch eens dat amnestie voor zulke mensenrechtenschendingen geen onderdeel kan zijn van de deal. Kony zal zich moeten verantwoorden in Den Haag en hopelijk worden veroordeeld.
een reactie:
Vanuit de Westerse optiek ben ik het onmiddellijk met je eens. Gevaarlijke gekken als Kony dienen zo mogelijk voor een rechter te worden gebracht. Toch zie ik ook een dilemma. Voor het land in kwestie is een rechtsgang niet altijd de beste oplossing. Landen als Spanje, Zuid-Afrika en verschillende voormalige Oostbloklanden zijn zonder bijltjesdag in stabieler vaarwater gekomen dan wanneer de verantwoordelijken van het betreffende ancien regime strafrechtelijk op hun verantwoordelijkheden zou zijn aangesproken. Iemand als Baby-doc van Haïti heeft nog enige jaren na zijn vertrek ongestoord in Frankrijk gewoond. Dat stoorde ook mijn rechtsgevoel, maar ik ben voor de plaatselijke bevolking wel blij dat in ieder geval zijn vertrek zonder bloedvergieten heeft plaatsgevonden.
De internationale praktijk leert dat vrijwel alleen verliezers succesvol voor de rechter kunnen worden gebracht. De misdrijven van iemand als Milosevic mogen van een andere orde zijn geweest dan die van zijn tegenstrevers Izetbegovic en Tudjman, maar over met name die laatste had ik graag een rechterlijk oordeel gezien.
Ook in het Nederlandse beleid wordt te vaak uitgegaan van de morele superioriteit van de Westerse wereld. Als ik bijvoorbeeld de asielzaak van een Afghaanse luchtmachtgeneraal – die werd verweten dat hij Russische bombardementen op (vermeende) Mujaheddineenheden waarbij burgerslachtoffers waren gevallen had gefaciliteerd – afzet tegen onze geweldsinstructie en de vaak milde reacties op geallieerde vergissingen in datzelfde land, bekruipt mij twijfel. Ook de communis opinio in de zaak Eric O. werd ingekleurd door het feit dat de man ‘voor de goede zaak’ vocht.
Gerechtigheid zal bij dit soort zaken volgens mij dan ook altijd (moeten) worden ingekleurd door een belangenafweging, waarbij de belangen van de plaatstelijke bevolking niet opvoorhand ondergeschikt moeten worden gemaakt aan een Westers rechtsgevoel.